Waarom natuur belangrijk is voor kinderen

Kinderen met paardenbloemen

Kinderen die regelmatig buiten spelen in een groene omgeving, zijn blijer én gezonder zo blijkt uit onderzoek.

Wie deed het nog? Liggen in het hoge gras, klimmen in de bomen, appels stelen bij de boer, bloemenkransen vlechten. Kinderen spelen tegenwoordig veel binnen en meer dan de helft woont in een stedelijke omgeving. Ook voor hen is het goed in het groen te spelen, want natuur is leuk én goed voor de ontwikkeling van kinderen.

Steeds minder beweging

Kinderen brengen tegenwoordig twee keer zoveel tijd binnen door als 20 jaar geleden. De digitale wereld lijkt hen meer te bieden. Het wordt hen ook niet gemakkelijk gemaakt. Steeds meer kinderen groeien op in steden waar nauwelijks groen te vinden is, in 2050 woont driekwart van de wereldbevolking in de stad. Natuur wordt bovendien door veel ouders gezien als vies en gevaarlijk, een angst die zij overdragen op hun kinderen.

Er is volgens Richard Louv, auteur van de bestseller Het laatste kind in het bos, zelfs sprake van een heuse ‘natuurtekortstoornis’. Volgens hem zijn vele kwalen te herleiden naar een gebrek aan natuur en beweging.

Dat blijkt ook uit allerlei onderzoek. Kinderen die te weinig in aanraking komen met natuur en groen:

  • Weten soms niet meer dat de melk uit een koe komt (die daar elk jaar een baby voor moet krijgen) en doperwtjes niet in blik of glas groeien, maar aan een plant
  • Hebben vaker gedragsproblemen zoals ADHD. Maar liefst 20% van de kinderen heeft tegenwoordig gedrags- en/of emotionele problemen
  • Bewegen zich onhandiger, zijn motorisch minder sterk ontwikkeld
  • Zijn vaker te dik. Sinds 1980 is het aantal kinderen met overgewicht gestegen: van 5 procent naar 13 procent bij jongens, en van 7 naar 15 procent bij meisjes. De kans op overgewicht bij kinderen in groene wijken ligt 15 procent lager, blijkt uit onderzoek van kenniscentrum Alterra.

Natuur is gezond

Regelmatig een groene omgeving opzoeken is gezond. Dat hoeft niet per se een bos te zijn, een groen speelplein op school, een groene tuin of een park volstaan ook. Zo blijkt uit onderzoek van Jolanda Maas dat mensen die regelmatig in het groen vertoeven zich maar liefst anderhalf keer zo gezond voelen als degenen die dat niet doen.

Een groene speelomgeving voorkomt daarnaast overgewicht. Zo ontdekte Sjerp de Vries (Alterra, 2008) dat kinderen die groen tot hun beschikking hebben meer buitenspelen en minder kampen met overgewicht.

Ontwikkeling van kinderen

Een groene omgeving is goed voor de motoriek, het ruimtelijk inzicht en de sociaal- emotionele ontwikkeling van kinderen, zo blijkt uit onderzoek.
Hoe zit dit? Maas verwijst in dit geval naar de ’embodied cognition theory’: je ervaart een natuurlijke omgeving zowel fysiek, zintuiglijk als gevoelsmatig, met je hele hebben en houden dus. Daardoor leer je op een andere manier:

  • Er is sprake van actie-reactie-actie. Dat verhoogt het oplossend vermogen. Er zijn voortdurend activiteiten met een directe feedback. Zo leer je spelenderwijs hoe de wereld in elkaar zit, het stimuleert het denken
  • De natuur oordeelt niet. Als iets niet lukt, ga je gewoon wat anders doen
  • De natuur biedt een veelzijdige omgeving. Er zijn diertjes, je kunt klimmen, en alles is anders in de verschillende seizoenen en onder andere weersomstandigheden.
  • De natuur is elke dag anders, je doet steeds nieuwe ontdekkingen. Dat biedt uitdagingen.
  • Je leert je beperkingen, je leert je grenzen verkennen. Dat is goed voor de ontwikkeling van het zelf.

In deze factsheet van Agnes van den Berg komen de volgende voordelen van een groene omgeving naar voren:

  • Mensen die regelmatig in de natuur komen gaan gezonder eten
  • De concentratie en schoolprestaties verbeteren
  • Meisjes gaan meer bewegen in de natuur (jongens bewegen meer in de sporthal). In de natuur worden ze creatiever en exploratiever.
  • Natuur is goed voor de motorische ontwikkeling

Toekomstige natuurbeschermers

Dat kinderen naar buiten gaan is niet alleen goed voor hun gezondheid en ontwikkeling, maar ook voor het maatschappelijk belang: de jeugd is de beslisser van morgen. Als wij willen dat kinderen voor de natuur zorgen en meewerken aan een duurzame samenleving, moeten ze in de gelegenheid zijn er een band mee op te bouwen, zodat ze eerder geneigd zijn deze te beschermen. Dat is belangrijk, want we zijn afhankelijk van natuurlijke (hulp)bronnen en natuurbehoud is simpelweg zelfbehoud.

Is natuur een kinderrecht?

Het is raar. Het Kinderrechtenverdrag is gebaseerd op de Universele mensenrechtenverklaring en bevat maar liefst 54 artikelen. Natuur hoort daar niet bij, gezondheid wel. Terwijl gezondheid volgens eerder genoemd onderzoek alles met natuur te maken heeft.

Gelukkig wordt het belang van natuur ook door de politiek steeds meer erkend. Zo namen in 2012 ruim 1.200 natuurorganisaties en 200 overheidsinstanties een motie aan waarmee ze het recht erkenden van kinderen op natuurbeleving én een schoon milieu. Deze motie is een eerste stap in daadwerkelijke opname van recht op natuur in het Kinderrechtenverdrag.

Maar willen kinderen wel buitenspelen?

Kinderen zelf vinden het vaak erg leuk in de natuur, is mijn ervaring als Natuurwijzer. Ook al hadden ze van tevoren geen zin om te gaan. Drukke kinderen worden rustiger, rustige kinderen gaan soms meer praten en ze gaan allemaal voldaan naar huis.

Scholen en gemeenten zouden – gezien de voordelen van een groene speelomgeving – meer hun best mogen doen uitdagende natuurlijke speelruimten voor kinderen te creëren. En ouders kunnen misschien wat vaker met hun kinderen gaan buitenspelen in het groen. Maar die hebben vaak overvolle agenda’s, vinden natuur zelf niet leuk of belangrijk en hebben in het weekend genoeg te doen. Begrijpelijk. Maar ook voor hen is natuur gezond.

Om ouders te inspireren leuke dingen te doen met hun kinderen buiten, bied ik in dit magazine activiteiten voor elk seizoen, voor verschillende omgevingen. Want een frisse neus halen samen met je kind, is echt het leukste wat er is!

Fotocredits:
Paardenbloemen (licentie) – Vier rennende jongens (licentie)
Chantal is journalist en fotograaf en werkt daarnaast als pedagogisch medewerker en NME-er. In het magazine www.oudersvannature.nl worden haar liefde voor kinderen, natuur en communicatie verenigd.

, , ,

Trackbacks/Pingbacks

  1. 10 renspelletjes - Ouders van nature - December 11, 2016

    […] het leuk om naar buiten te gaan. Buitenspelen is goed voor de aanmaak van vitamine D en helpt tegen depressies en gedragsproblemen. In de periode is het belangrijk dat je warm en regenbestendig gekleed gaat, dan blijft het leuk. […]

Leave a Reply

error: Content is protected !!