Samen slapen: tot wanneer?

Familiebed

Over samen slapen, ook wel co-sleeping, wordt heel verschillend gedacht. Uit onderzoek blijkt dat een kind dat bij zijn ouders slaapt zich op de korte en lange termijn beter ontwikkelt. Maar vanaf wanneer slaapt je kind in zijn eigen bed?

In Nederland hebben de meeste kinderen vanaf het prille begin een eigen kamer. Dat is niet overal zo. Co-sleeping (samen slapen) komt in niet-westerse culturen heel veel voor. Sterker nog: in de meeste culturen wordt een kind laten slapen zonder zijn moeder gezien als misbruik en verwaarlozing. De moderne westerse gewoonte om kinderen alleen te laten slapen is eerder uitzondering dan regel.

Ik schreef al eerder over de voordelen voor ouders en kind van samen slapen. Baby’s die bij hun ouders slapen voelen zich veilig en hechten zich beter. Een veilige hechting, of het ontbreken ervan, heeft invloed op de groei van de neurale netwerken (synaptogenese) en op de neurotransmitters die nodig zijn voor de prikkeloverdracht in de hersenen (biochemie). Hechting is op die manier belangrijk voor de ontwikkeling van de emotionele, sociale en cognitieve hersenen.

Borstvoeding op verzoek

Samen slapen kan ook helpen als je baby onrustig en huilerig is en niet graag alleen wil zijn. Een groot voordeel van samen slapen is bovendien dat het gemakkelijk is om je baby ’s nachts de borst te geven. Op verzoek voeden past niet alleen goed bij natuurlijk ouderschap , maar uit onderzoek  blijkt dat moedermelk ervoor is gemaakt om naar believen te worden gedronken.

Borstvoeding op verzoek

Hoe zit dat? Menselijke moedermelk bevat net als de moedermelk van andere behaarde primaten die binnen enkele uren na de geboorte eten weinig vet en eiwitten, maar veel suiker (in de vorm van lactose). Het is melk die is ‘ontworpen’ voor kinderen die vaak en dag en nacht willen drinken. Mensenkinderen kunnen echter niet aan hun moeder hangen zoals aapjes. Ze zijn afhankelijk van de momenten waarop hun moeder hen voedt.

Uit onderzoek in gemeenschappen wereldwijd blijkt dat moeders in traditionele culturen hun kinderen 24 uur per dag bij zich hebben. Vaak door ze overdag op hun lichaam te dragen en ’s nachts door naast hen te slapen. Zo kan het kind drinken wanneer het wil.

Apart slapen is goed ouderschap

Minder dan twee eeuwen geleden was het ook in de westerse wereld gebruikelijk om met hele families bij elkaar te slapen. Pas in de jaren dertig werd in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten een langdurige en onafhankelijke slaap als ontwikkelingsdoel voor baby’s en maatstaf voor goed ouderschap gezien. Deze visie werd vervolgens gemeengoed in de meeste westerse culturen.

Dat heeft vooral de maken met het gericht zijn op zelfstandigheid. Een kind alleen laten slapen bevordert onafhankelijkheid, sociale vaardigheden, eigenwaarde, goed gedrag bij kinderen op school en de mogelijkheid om met stress om te gaan.

Hoewel co-sleeping in de VS veel voorkomt, 13% van de 8- tot 12-jarigen slaapt in het ouderlijk bed, zitten de ouders er in een spagaat. ‘Jongere kinderen worden heel vroeg onder druk gezet te presteren. Daardoor zijn ze thuis extra aanhankelijk en veel drukke ouders gebruiken de nacht om aan die behoefte aan intimiteit te voldoen’, verklaart Kate Roberts, een Amerikaans klinisch kinderpsycholoog, het samen slapen. Ze is kritisch over het fenomeen. ‘We verwachten dat kinderen in sommige opzichten heel zelfstandig zijn, maar in andere weer niet. Dat is psychologisch niet gezond.’ In samenlevingen waar samen slapen zo gewoon is, wordt ook overdag minder zelfstandigheid van een kind gevraagd, aldus Roberts over samen slapen met je kind.

Slaaptraining

Kortom, door samen te slapen wordt een kind te afhankelijk van je, zo is de aanname. Sommigen vinden zelfs dat je met samen slapen je kind misbruikt voor je eigen doeleinden, namelijk de behoefte aan intimiteit. Tegelijkertijd offer je als ouder je privacy op en cijfer je jezelf weg.

De Nemours Foundation, een Amerikaans instituut voor kindergeneeskunde, vindt dat je je kind aan een eigen bed en kamer moet laten wennen voordat het een half jaar oud is. Anders raakt het gewend aan samen slapen en creëer je scheidingsangst. Een kind hoort in zijn eigen bed en als het huilt, moet je het trainen (slaaptraining) zodat het went aan een eigen kamer. Bij deze tips over slaaptraining wordt zelfs aangeraden helemaal niet te reageren op huilen en schreeuwen en jezelf diezelfde nacht niet meer te laten zien.

Vader met baby in armen

Maar uit onderzoek blijkt dat laten huilen en alleen slapen helemaal niet goed is. Samen slapen is niet alleen goed voor je kind op korte termijn, maar heeft ook veel effect op het gedrag en welbevinden op de langere termijn: er is minder vaak sprake van emotionele- of gedragsproblemen, de kinderen zijn op latere leeftijd stressbestendiger, hebben meer zelfvertrouwen en kunnen beter met intimiteit omgaan.

Tips tegen wiegendood

Voorwaarde is dat gelet wordt op veiligheid, vooral als je samen met je baby in een bed slaapt. Met de juiste maatregelen, zoals niet roken en drinken, geen dekbed, knuffels of kussen, een aansluitend matras, voorkom je wiegendood. Wie op safe speelt, kiest voor een co-sleeper: een bedje dat je tegen je eigen bed aanschuift.

Een andere voorwaarde is dat door samen te slapen voldoet aan de behoeften van je kind en niet alleen of in de eerste plaats aan je eigen behoeften. Bij wie ligt het initiatief? Een alleenstaande ouder of een ouder van wie de partner regelmatig weg is, hoort samen slapen niet als remedie tegen eenzaamheid te gebruiken.

Ook moet je niet voor samen slapen kiezen, enkel en alleen omdat je kind anders niet kan slapen. Merk je dat je kind aan een eigen bed (en kamer) toe is, dan moet je daar gewoon voor gaan. Alleen in slaap vallen kan een kind leren. Verderop in deze blog geef ik je wat tips.

Tot wanneer doe je aan co-sleeping?

Overtuigd van de voordelen van samen slapen met je kind? Dan is de volgende vraag waarschijnlijk: tot wanneer ligt je kind bij jou in bed?
Daar wordt verschillend over gedacht.

Volgens kinderarts Nils Bergman van de University of Cape Town moeten kinderen in elk geval tot het derde jaar bij hun moeder in bed slapen. Soms gebeurt dat langer. Zo sprak ik tijdens een lezing over grenzen stellen een moeder wiens zoontje van zes nog bij haar in bed lag. Green Evelien vindt dat geen probleem. Zij merkt op dat ‘geen enkel zoogdier zijn kind apart legt als het gaat slapen’ en verwacht niet dat kinderen op hun achttiende nog bij hun ouders slapen.

Maar de pedagoge die de lezing gaf vond zes jaar veel te lang. ‘Als je natural parenting wilt toepassen, moet je niet alleen de zachte dingen, maar ook de harde kanten toepassen’, zei ze. Apen, zo vertelde ze, jagen hun kinderen het nest uit zodra die voor zichzelf kunnen zorgen. Doen ze dat niet, dan kan dat de moeder duur komen te staan. Zoals bij moeder Flo die door uitputting overleed toen zoon Flint maar niet van haar loskwam.

Adolescentie

Hoe vertaal je dit apengedrag naar mensen die genetisch zo op primaten lijken? Op welke leeftijd is het beter voor moeder en kind apart te slapen en kan het kind – in emotionele zin – op zichzelf staan?

aapjes slapen bij ouders

Op de website van het Center for Great Apes staat dat chimpansees een lange moeder-kindafhankelijkheidsperiode hebben. Moederaap zorgt vijf jaar lang voor haar kindjes die vervolgens nog een aantal jaren bij haar blijven om de zorg voor jongere broers en zussen met haar te delen, en zo te leren verzorgen. Er staat ook dat chimpansees in het wild 40 tot 50 jaar worden. Als je dit vertaalt naar mensen – die twee keer zo oud worden – is de Japanse traditie om kinderen tot soms wel 11 jaar bij hun ouders in bed te laten slapen eigenlijk helemaal niet gek.

Veel experts leggen de grens bij de adolescentie. ‘Voor kinderen die de puberteit naderen, kan samen slapen ongemakkelijk voelen. Het kan verwarrend zijn en soms zelfs ongepast’, zegt Cora Breuner, hoogleraar adolescenten geneeskunde in het kinderziekenhuis in Seattle op Redbookmag.com.

Kinderpsycholoog Kate Roberts legt de grens daarentegen bij 8 jaar. ‘Een kind moet onafhankelijk leren zijn zodat het kan deelnemen aan slaapfeestjes.’

Vanaf wanneer slaapt een kind in zijn eigen bed?

Hoe gaat dat als je kinderen hun gang laat gaan onder het mom van een goede hechting? Kiezen ze uiteindelijk zelf voor een eigen bed of moet je ze een zetje geven? Sommige ouders denken: als ze eenmaal in je bed slapen, gaan ze er nooit meer uit.

Maar er is nooit gedegen onderzoek gedaan naar de bereidwilligheid onder kinderen om het ouderlijk bed vrijwillig te verlaten. Over de praktijk wordt bovendien weinig gesproken. Hoe ouder het kind, hoe meer ouders zwijgen over de kinderen in hun bed. Er rust een taboe op en in de spagaat tussen intimiteit en zelfstandigheid weten ouders vaak niet wanneer en hoe ze hun kind in hun eigen bed moeten krijgen.

De meeste gezinnen wachten het moment geduldig af. Voor hen gaat een fundament van veiligheid en nabijheid boven vroege onafhankelijkheid. Uit de mij bekende verhalen blijkt dat de meeste kinderen op ten duur uit eigen beweging naar een eigen bed verhuizen.

Tips om een kind alleen te laten slapen

Ik ben ervoor om samen met je een kind te slapen totdat het zelf aangeeft een eigen bed en/of kamer te willen. Als tussenoplossing kun je ook nog een eigen bed in jouw slaapkamer neerzetten. Mocht je kind in de puberteit komen en je merkt dat het niet de drempel over durft naar een eigen bed, dan kunnen de volgende tips helpen:

Uit logeren zonder stress

  • Bespreek met je kind het belang van zelfstandig kunnen slapen. Iedereen heeft meer ruimte en kinderen die alleen kunnen slapen kunnen zonder stress meedoen aan pyjamafeestjes en andere logeerpartijen. Oudere kinderen zullen zich waarschijnlijk overdag ook zekerder, want zelfstandiger, voelen.

Slaapfeestje

Rust en regelmaat

  • Zorg voor een duidelijk slaapritueel.
  • Breng je kind op een vaste tijd naar bed.
  • Begin al een half uurtje voor bedtijd om rust in te bouwen. Doe geen wilde spelletjes meer.
  • Moeten er meerdere kinderen naar bed? Doe dat dan zo veel mogelijk om de beurt.
  • Zet een digitale klok in de buurt van het bed waarvan de cijfers oplichten in het donker. Spreek af dat je kind in bed blijft totdat het 7 uur is. Tenzij het ziek wordt of in paniek raakt natuurlijk.

Slaaptips voor bange kinderen

  • Een angstig kind kan worden gekalmeerd door rustgevende muziek of geluiden zoals het ruisen van de zee. Ook een leuk boek lezen kan angst verlichten. Ademhalingsoefeningen of ontspanningstechnieken kunnen ook rust brengen.
  • Leer de kinderen zelf-kalmerende strategieën die helpen voor en tijdens het slapen gaan. In plaats van simpelweg je kind te vertellen niet uit bed te komen, kun je het ook leren hoe het weer in slaap kan vallen. Door bijvoorbeeld in hun eigen bed hun ogen te sluiten en na te denken over iets leuks, bijvoorbeeld wat ze willen doen op hun verjaardag. Iets om over na te denken is een geweldig hulpmiddel om hen te helpen in slaap te komen.
  • Wanneer je kind ziek is of niet in slaap kan vallen na het zien van een enge film, kun je troosten in de slaapkamer zonder je kind uit te nodigen in jouw bed. Eventueel ga je erbij liggen op een luchtmatrasje.

Je kind belonen

  • Niet iedereen is voor belonen. En de beloning dat een kind steeds zelfstandiger wordt, is natuurlijk de grootste winst voor jouw kind. Toch kan het werken als je een stickersysteem hanteert waarbij je kind kan sparen voor nieuw speelgoed of een leuk uitje samen.

Als je consequent, rustig en vol vertrouwen bent, zou het moeten lukken om je kind in 1 à 2 maanden in een eigen bed te laten slapen.

Heb jij ervaring met samen slapen? Wil je ze met me delen? reageer dan hieronder!

 

Bronnen:
http://evolutionaryparenting.com/bed-sharing-and-co-sleeping-research-overview/
http://www.natuurlijkouderschap.org/de-voordelen-van-samen-slapen/
https://www.psychologytoday.com/blog/savvy-parenting/201403/the-impact-chronic-co-sleeping-older-child
http://www.huffingtonpost.com/dr-kate-roberts/the-dangers-of-cosleeping_b_7773538.html
http://www.webmd.com/parenting/features/getting-kids-to-sleep-in-their-own-beds#3
Foto’s:
Familiebed door Ed Wolstenholme onder Creative Commons
Familie in bed door Barbora Bálková onder Creative Commons
Vader met baby door Karen Sheets de Gracia onder Creative Commons|
Aapjes door Bart Dubelaar onder Creative Commons
Slaapfeestje door Jolante van Hemert onder Creative Commons

 

Chantal is journalist en fotograaf en werkt daarnaast als pedagogisch medewerker en NME-er. In het magazine www.oudersvannature.nl worden haar liefde voor kinderen, natuur en communicatie verenigd.

, ,

12 Responses to Samen slapen: tot wanneer?

  1. Irene December 6, 2016 at 12:53 pm #

    Mooi uitgebreid artikel!
    Jammer dat je weggaat bij Drakepit!
    Onze dochter Rosa van 6 maanden wordt ‘s avonds laat door papa in haar eigen bedje gelegd die staat naast ons bed. ‘s Ochtends heel vroeg komt ze weer bij ons. Overdag tukt ze of in de draagdoek tijdens een wandeling of op ons bed. We zijn zelf erg tevreden met hoe het gaat. Er liggen nu vijf kindjes boven te slapen en ik kom even lekker bij in de luie stoel beneden. Het jongste opvangkindje van 10 maanden heeft meer moeite met in slaap vallen, dus daar blijf ik geduldig naast zitten terwijl ik zijn handje vasthoudt. Gemiddeld duurt dit 10 minuten.
    Voordat Rosa kwam liet ik kinderen nog weleens een poosje alleen huilen in bed, maar dat kan ik nu echt niet meer. Ik heb het ooit zo aangeleerd, maar ben volledig terug gekomen van deze regel. Ik geloof zelfs dat het schadelijk is.
    Veel geluk bij het nieuwe gastouderbureau!
    Groetjes Irene van Het kleine huis

    • Ouders van Nature December 6, 2016 at 10:39 pm #

      Dankjewel Irene! Ja, ik zal Drakepit missen. Huilen is inderdaad schadelijk. Mooi dat je die regel nu verwerpt. Helaas laten nog veel ouders hun kinderen huilen, ik hoor ze soms als ik ‘s avonds langs de huizen loop. Als mijn hart dan al pijn doet, hoe moet dat voor die moeders zijn?
      Alleen laten slapen kan natuurlijk wel, je moet alleen goed kijken hoe je kind zich eronder voelt. En ik denk dat een bedje in de buurt van het ouderlijk bed een hele mooie oplossing is. Rosa ruikte en hoort jullie en weet dat jullie heel dichtbij zijn.

  2. Willemijn May 9, 2017 at 10:35 am #

    Wat ben ik blij dit artikel tegen te komen! Heel informatief en soms zó fijn om te voelen dat je niet de enige bent in je ‘softe aanpak’…

    Wat ik me nu afvraag: hoe doen ouders die ‘s nachts met hun kind slapen het overdag? Hier in Nederland én in de rest van de wereld… Ons dotje van acht maanden slaapt heerlijk tegen ons aan, maar vindt het vreselijk in haar bedje. We gunnen het haar zo om ook overdag lekker rustig te slapen-in de draagdoek werkt goed maar slaapt ze vaak maar kort.

    • Ouders van Nature May 16, 2017 at 10:41 pm #

      Beste Willemijn, ik had het bedje overdag altijd dichtbij me – als ik niet de energie of ruimte had mijn kind te dragen. Door mijn nabijheid viel mijn kind gemakkelijk in slaap. Zo mogelijk ging ik erbij liggen. Mijn gastouder droeg mijn kindje veel, daarnaast sliep het helaas daar wel op een apart kamertje. Wel samen met andere kindjes waardoor het inslapen gemakkelijker ging. Ik zal je vraag eens uitzetten op Facebook.

      • Jen Neupane May 17, 2017 at 7:17 am #

        Beste Willemijn,
        Mijn dochtertje is nu 22 maanden. Als ik thuis ben slaapt ze nog steeds in de drager op mijn buik. Voorheen, dat ze kleiner en lichter was kon ik nog wel rondlopen, allerlei dingen doen. Nu lukt dat niet meer, dus plof ik op de bank en kijk ik tv, lees ik een studie boek, zit ik achter mijn laptop (met ouderwetse internetkabel ivm stralingsbescherming), of schommel ik in de schommel stoel en rust ik wat.
        Als ik aan het werk ben (PT), gaat ze naar een gastouder/onthaalmoeder. Daar slaapt ze in een bedje in een eigen slaapzak, met knuffel en tetradoek die naar mij ruikt. Maar de onthaalmoeder vergeet dat ook wel eens en dan toch slaapt ze goed.
        Wij zijn tzt mijn zwangerschap verhuisd omdat we geen kinderkamer hadden. Nu wel, maar deze wordt nog steeds niet gebruikt door mijn dochtertje. Wel door mijn moeder als die langskomt, ze woont ver, dus ideaal een logeerkamer.
        Nu gaan we weer verhuizen, hebben dan 3 slaapkamers. Mijn man zei laatst: voor de slaapkamers hoeven we het niet te doen, want ze blijft de komende 2 jaar toch nog wel bij ons slapen.
        Mijn man komt uit Nepal, ik heb daar ook gewoond. Daar is het heel normaal dat kinderen tot 4 jaar borstvoeding “drinken” en in klein behuisde gezinnen slapen de jongste of “nakomertjes” tot 7 jaar bij Papa en mama. Dat laatste is meer uitzondering op regel tegenwoordig. Maar komt zeker voor! Overdag dragen de moeders de kinderen of leggen het in een hangmatje. (Mijn man doet dit ook als ik in het weekend of avond werk). In Nepal leef je vaak met familie in huis, dus je (schoon)zus en (schoon)moeder, tantes en nichten die in de buurt wonen houden ook geregeld je kindje bij hen op schoot in kleermakers zit of wiegen het in slaap.
        In de meeste Aziatische landen gaat het soort gelijk op.
        Succes met het uitzoeken wat voor jullie werkt als gezin en met de mogelijkheden die je hebt. Volg vooral je gevoel, en bepaal met je Moederhart wat aansluit. Je intuïtie zit altijd wel goed, als je dit toelaat.

        • Ouders van Nature May 18, 2017 at 11:05 pm #

          Bedankt voor je reactie Jen. Gek hè, dat het bij de gastouder goed gaat, ondanks dat ze in een eigen bedje slapen. Ik denk dat ze er ook veel meer indrukken opdoen dan thuis en mogelijk dus vermoeider zijn. Wat een mooie ervaring deed je op in Nepal!

          • Willemijn May 20, 2017 at 7:35 pm #

            Bedankt voor jullie reacties! Ik vind het een heel mooie ervaring dat we steeds meer op gevoel doen, vaak tegen het beeld in dat blijkbaar ergens in mijn hoofd is gekomen…
            Ik ga eens op zoek naar zo’n hangmat je!

  3. Ivonne van Buuren May 18, 2017 at 7:15 am #

    Mooi om te lezen dit! Heb ik het toch goed gedaan door gewoon mijn gevoel te volgen. Mijn dochters zijn nu al wat ouder en uitgegroeid tot empathische, gevoelige personen. Wat mij opviel en nog steeds is de teneur om in NL kinderen ‘af te harden’. Het zit diep in onze traditie geworteld en wordt als normaal ervaren. Dus in de thuissituatie het kind laten huilen als het gekoesterd wil worden. Daarna op de kinderdagverblijven lekker snel wennen en de moeder gaat de deur uit met de opmerking ‘het stopt zodra jij weg bent’. In de creche van mijn oudste dochter stond een jongetje een jaar lang bij het raampje te wachten op mijn mama. Ook op de basisschool weer flink aan de slag met als 4-jarige de verplichting op meteen hele dagen te draaien en de wentijd zoveel mogelijk te beperken. Dat ging in Zweden waar wij woonden wel heel anders! Baby’s onder een jaar komen daar zowiezo niet in een kinderdagverblijf. Daarna wordt een lange periode voor het wennen genomen, die begint met op de 3e dag een uurtje zonder ouders enzovoort, gaat het mis, wordt het teruggedraaid. Mijn jongste dochter vond het er zo leuk, dat ze vaak niet mee naar huis wilde. Als je ook zag wat voor activiteiten er werden gedaan, zo stimulerend! Daar verbleekt NL bij met vaak vooral de nodige verzorging en zo weinig mogelijk personeel. Toen wij hier terugkwamen viel het verschil me erg op. En dat het afharden=beschadigen van kinderen hier nog zo gangbaar is, is verbazingwekkend.

    • Ouders van Nature May 18, 2017 at 11:02 pm #

      Bedankt voor je commentaar Ivonne. Ik kan me helemaal vinden in de Zweedse manier en verbaas me er ook over dat het hier zo anders gaat en denk dat meer landen het op de ‘Nederlandse’ manier doen. Ik zie aan de kinderen dat ze zich daar niet prettig bij voelen.

  4. Sandra May 29, 2017 at 2:38 pm #

    Ik ben in Indonesie geboren en mijn middagslaapjes deed ik altijd met neefjes en nichtjes. We deden dit tijdens de basisschooltijd. Het was altijd zo gezellig. Soms luisterden we naar de regen waarna we in slaap vielen. Mijn kind van 5 slaapt nog steeds naast me. Tot wanneer? Daar komen wij wel uit.

    • Ouders van Nature May 30, 2017 at 11:02 am #

      Dat klinkt heel gezellig inderdaad Sandra! Ik denk dat als je eraan gewend bent je best met meerdere kinderen kunt slapen. Je kind kiest volgens mij vanzelf voor een eigen bed op een gegeven moment. Je kunt het ook alvast klaarzetten, zodat de mogelijkheid er in elk geval is.

Trackbacks/Pingbacks

  1. Slapen met je kinderen is gezond - Ouders van nature - December 29, 2016

    […] maar veel gevallen van pubers die nog samen met hun ouders slapen, zijn er ook niet. Volgens experts kan bed of kamer delen gerust tot aan de […]

Leave a Reply

error: Content is protected !!